FAIL pesakit hilang, kelewatan mendapatkan rawatan dan kebergantungan kepada kad temu janji bertulis masih menjadi antara cabaran yang dihadapi pesakit di kemudahan kesihatan awam, meskipun usaha pendigitalan sistem kesihatan negara telah berlangsung lebih dua dekad.
Pengalaman pesakit yang berdepan masalah rekod perubatan menunjukkan kepentingan pelaksanaan rekod perubatan elektronik (EMR) secara menyeluruh bagi memastikan maklumat rawatan dapat diakses cepat tanpa bergantung kepada fail fizikal.
Dalam satu kejadian, seorang pesakit yang bahunya terkehel dan patah terpaksa menunggu lebih dua jam sementara menunggu kakitangan hospital mencari fail perubatannya di jabatan ortopedik.
Bagaimanapun, failnya tidak dapat ditemukan, hingga doktor terpaksa menjejak dan menyusun semula sejarah prosedur pemulihan serta rawatan terdahulu pesakit sebelum menentukan langkah seterusnya, lapor Malay Mail.
Seorang lagi pesakit yang menjalani rawatan leukemia pula terpaksa mengulangi prosedur setelah laporan perubatannya yang mengandungi keputusan biopsi hilang di sebuah jabatan onkologi di utara Semenanjung.
Rekod hanya ditemukan semula beberapa hari kemudian.
Masalah turut timbul apabila buku temu janji pesakit rosak akibat terkena air, sekali gus menyukarkan urusan penetapan atau perubahan tarikh rawatan susulan.
Malah, temu janji bagi prosedur pembedahan juga masih bergantung pada kad di sesetengah kemudahan kesihatan.
Di klinik pergigian pula, proses pendaftaran masih melibatkan penggunaan kad temu janji fizikal yang perlu dimasukkan ke dalam kotak khas untuk mendapatkan nombor giliran.
Walaupun pesakit kini perlu membuat temu janji melalui aplikasi MySejahtera, kekangan slot di klinik tertentu boleh memaksa mereka mendapatkan rawatan di klinik lain yang mempunyai slot kosong.
Keadaan sebegitu boleh menimbulkan masalah apabila rekod pergigian pesakit tidak dapat diakses di klinik berkenaan, sehingga pesakit terpaksa menggunakan gambar x-ray yang disimpan sendiri bagi membantu doktor memahami sejarah rawatan mereka.
Bagaimanapun, pengalaman itu tidak bermakna semua hospital dan klinik kerajaan beroperasi dengan cara sama, sebaliknya menggambarkan cabaran yang masih wujud dalam usaha menyepadukan rekod kesihatan digital.
EMR bukan sekadar mengimbas dokumen
Rekod perubatan elektronik atau EMR membolehkan maklumat kesihatan pesakit direkodkan dan diurus secara digital supaya kakitangan kesihatan yang diberi kuasa dapat merujuk apabila perlu.
Sistem itu bukan sekadar salinan digital dokumen kertas, sebaliknya merupakan sebahagian daripada infrastruktur yang merangkumi pendaftaran, temu janji, kemasukan pesakit, pengurusan rekod dan dokumentasi klinikal.
Di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), Sistem Maklumat Hospital (HIS@KKM) menyokong pelbagai fungsi, manakala sistem lain digunakan untuk bidang khusus seperti makmal, farmasi dan radiologi.
Namun, pembangunan sistem digital kesihatan negara berlaku secara berperingkat, dengan platform berlainan diperkenalkan pada masa dan untuk tujuan berbeza.
Di klinik kesihatan dan penjagaan kesihatan asas, sistem Teleprimary Care (TPC) diperkenalkan pada tahun 2005, manakala Oral Health Clinical Information System (OHCIS) dibangunkan pada tahun 2009.
Kedua-dua sistem itu kemudiannya disepadukan sebagai TPC-OHCIS, yang menjalani projek rintis di Seremban pada tahun 2017.
Sistem tersebut menggunakan pangkalan data berpusat yang membolehkan rekod pesakit diakses oleh klinik atau hospital yang turut menggunakan platform berkenaan.
Sementara itu, sistem hospital berkembang melalui HIS@KKM serta sistem khusus seperti Radiology Information System (RIS) dan Picture Archiving and Communication System (PACS).
Perbezaan platform ini bermakna pelaksanaan sistem digital di sesebuah hospital tidak semestinya menjadikan semua dokumen dan rekod lama tersedia secara elektronik.
Sebagai contoh, Hospital Cyberjaya menggunakan HIS@KKM, tetapi menurut Jabatan Kesihatan Negeri Selangor, sebahagian dokumen rekod perubatan masih diurus secara fizikal di luar sistem berkenaan.
RM1 bilion untuk percepat pendigitalan kesihatan
Kerajaan kini mempergiat usaha pendigitalan sektor kesihatan awam dengan tambahan peruntukan RM350 juta, justeru menjadikan jumlah peruntukan bagi tujuan itu sebanyak RM1 bilion.
Inisiatif berkenaan melibatkan 150 hospital dan 2,000 klinik kesihatan di seluruh negara, termasuk mempercepat pelaksanaan EMR serta menambah baik sambungan internet di kemudahan kesihatan awam.
Menteri Kesihatan Datuk Seri Dzulkefly Ahmad berkata tambahan peruntukan itu membolehkan kementeriannya mempercepat pelaksanaan EMR dan memperluas penggunaan sistem perubatan digital.
Usaha itu dijangka meningkatkan kecekapan perkhidmatan, mengurangkan masa menunggu, menambah baik pengalaman pesakit dan mengurangkan kesesakan di kemudahan kesihatan.
Menteri Komunikasi Fahmi Fadzil pula berkata 15 hospital kerajaan termasuk dalam kumpulan awal yang dijangka mendapat manfaat daripada inisiatif berkenaan, dengan usaha memperluas liputan kepada lebih banyak hospital dan klinik turut dilaksanakan.
Sebelum ini, pada bulan November 2025, KKM menyatakan sasaran untuk melengkapkan kesemua 150 hospital awam dan lebih 3,000 premis penjagaan kesihatan asas dengan sistem EMR menjelang tahun 2029.
Sistem digital kesihatan dibangunkan sejak tahun 2002
Usaha mendigitalkan perkhidmatan kesihatan awam Malaysia bermula lebih dua dekad lalu apabila program Sistem Maklumat Hospital (HIS) dibangunkan pada tahun 2002.
Program itu merangkumi modul rekod perubatan elektronik, dokumentasi klinikal, pengurusan pesakit, radiologi, makmal, farmasi dan rawatan kritikal.
Menurut laporan tahunan KKM pada tahun 2011, pembangunan HIS@KKM ketika itu mencapai kira-kira 90 peratus, dengan penyempurnaan penuh dijangka pada bulan Julai 2012 sebelum pelaksanaannya di Hospital Raja Permaisuri Bainun, Ipoh.
Bagaimanapun, perkembangan sistem yang berasingan mengikut keperluan dan peringkat pelaksanaan menyebabkan infrastruktur kesihatan digital negara tidak terbentuk sebagai satu pangkalan data nasional tunggal.
Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia pada bulan Ogos 2026 menyifatkan matlamat jangka panjang pendigitalan kesihatan sebagai “One Individual, One Record”, iaitu satu rekod kesihatan bagi setiap individu.
Rekod pesakit perlu mengikuti individu, bukan fail fizikal
Antara matlamat utama EMR nasional ialah membentuk asas kepada Rekod Kesihatan Sepanjang Hayat (Lifetime Health Record), memudahkan pesakit mendapatkan rawatan susulan di kemudahan yang lebih dekat atau sesuai serta mengurangkan keperluan mengulangi ujian makmal dan pemeriksaan radiologi.
Melalui sistem yang lebih bersepadu, doktor yang mengambil bahagian akan boleh mendapatkan maklumat rawatan terdahulu tanpa perlu menunggu penghantaran fail fizikal dari jabatan lain atau hospital berbeza.
Pesakit juga berpeluang mengurangkan kebergantungan pada buku temu janji dan dokumen kertas yang mudah rosak atau hilang.
Namun, kejayaan usaha itu bukan sekadar bergantung pada penambahan sistem digital atau peruntukan kewangan, sebaliknya turut memerlukan keserasian antara platform, penyepaduan rekod lama dan baharu serta akses maklumat yang berkesan merentasi fasiliti dan peringkat penjagaan kesihatan.
Selepas lebih dua dekad pembangunan sistem kesihatan digital, cabaran utama Malaysia kini adalah memastikan pelbagai platform yang telah dibangunkan dapat berfungsi secara bersepadu supaya rekod perubatan benar-benar mengikuti pesakit sepanjang perjalanan rawatan mereka.
-BTSMedia.my
